ସୁନା କିଣିବା ଆଗରୁ: ଗହଣା, କଏନ୍ ନା gold ETF?

ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ସୁନା କେବଳ ଧାତୁ ନୁହେଁ। ବାହାଘରର ଗହଣା, ମାଆର ଆଶୀର୍ବାଦ, ଦୁର୍ଦିନର ଭରସା। ଏ ବର୍ଷ ଧନତେରସ ୬ ନଭେମ୍ବର — ଆଉ ଅନେକ ଘରେ ସେଦିନ ଟିକେ ସୁନା ଆସିବ।

କିନ୍ତୁ ସୁନା ଏବେ ବହୁତ ମହଙ୍ଗା। ୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରେ ୨୪ କ୍ୟାରେଟ୍ ସୁନା ୧୦ ଗ୍ରାମ ପାଖାପାଖି ୧.୪୬ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା। ଏତେ ଦାମ୍‌ରେ, ଆପଣ କ’ଣ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ଦେଉଛନ୍ତି, ଜାଣିବା ଜରୁରୀ।

ପ୍ରଥମେ ପଚାରନ୍ତୁ: କାହିଁକି କିଣୁଛି?

ସୁନା ତିନି କାମରେ ଆସେ, ଆଉ ପ୍ରତି କାମ ପାଇଁ ରୂପ ଅଲଗା:

• ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ — ଗହଣା। ଏଠି ଡିଜାଇନ୍ ଓ ଭାବନାର ମୂଲ୍ୟ ଅଛି।
• ପୂଜା ବା ଶୁଭ ପାଇଁ — ଛୋଟ କଏନ୍। ପରମ୍ପରା ବି ରହେ, ଟଙ୍କା ବି କମ୍ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
• ସଞ୍ଚୟ ପାଇଁ — gold ETF ବା gold fund। ଏଠି ଗହଣା ସବୁଠୁ ମହଙ୍ଗା ରାସ୍ତା।

ଭୁଲ ସେତେବେଳେ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ଗହଣା କିଣି ଭାବୁ ଯେ ଏହା ନିବେଶ।

ଗହଣାରେ ଆପଣ କ’ଣ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ଦିଅନ୍ତି

ଗହଣାର ବିଲ୍‌ରେ ତିନିଟି ଭାଗ:

1. ସୁନାର ଦାମ୍ — ଓଜନ × ସେଦିନର ଦର।
2. ମଜୁରି (making charges) — ସାଧାରଣତଃ ୮% ରୁ ୨୫%, ଡିଜାଇନ୍ ଅନୁସାରେ।
3. GST — ସୁନା ଓ ମଜୁରି ମିଶି ପୂରା ବିଲ୍ ଉପରେ ୩%।

ତେଣୁ ୧ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଗହଣାରେ, ୧୫% ମଜୁରି ଥିଲେ, ପ୍ରକୃତ ସୁନା ପାଖାପାଖି ୮୪,୪୦୦ ଟଙ୍କାର। ବାକି ପ୍ରାୟ ୧୫,୬୦୦ ଟଙ୍କା ମଜୁରି ଓ GSTରେ ଯାଏ — ଆଉ ସେହି ଟଙ୍କା ବିକିବା ବେଳେ ଫେରେ ନାହିଁ। ବିକିଲେ ଦୋକାନୀ ପୁଣି କଟାଣ ମଧ୍ୟ କାଟନ୍ତି।

ନିଜ ଅଙ୍କ ଦେଇ ଦେଖନ୍ତୁ: ଗହଣା ନା gold ETF କାଲକୁଲେଟର →

hallmark ଦେଖିବା ବିନା କିଣନ୍ତୁ ନାହିଁ

ଭାରତରେ ସୁନା ଗହଣାରେ BIS hallmark (ସୁନାର ଶୁଦ୍ଧତାର ସରକାରୀ ଚିହ୍ନ) ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ପ୍ରତି ଗହଣାରେ ତିନିଟି ଚିହ୍ନ ଦେଖନ୍ତୁ:

• BIS ତ୍ରିକୋଣ ଲୋଗୋ
• ଶୁଦ୍ଧତା — ଯେମିତି ୨୨ କ୍ୟାରେଟ୍ ପାଇଁ “22K916”, ୧୮ କ୍ୟାରେଟ୍ ପାଇଁ “18K750”
• ୬ ଅକ୍ଷରର HUID ନମ୍ବର — ପ୍ରତି ଗହଣାର ନିଜସ୍ୱ ପରିଚୟ

ମୋବାଇଲ୍‌ରେ ମାଗଣା BIS CARE ଆପ୍ ଖୋଲି HUID ନମ୍ବର ଦିଅନ୍ତୁ — ଗହଣାର ଶୁଦ୍ଧତା, ଦୋକାନର ନାଁ ସବୁ ଦେଖାଇବ। ଦୋକାନରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ଦୁଇ ମିନିଟ୍‌ର କାମ।

ବିଲ୍‌ରେ ଏସବୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଲେଖାଯିବା ଦରକାର: ଓଜନ, କ୍ୟାରେଟ୍, ସେଦିନର ଦର, ମଜୁରି, GST। ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିକିବା ବା ବଦଳାଇବା ବେଳେ ଏହି ବିଲ୍ ହିଁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରମାଣ।

ପୁରୁଣା ସୁନା ବଦଳାଉଛନ୍ତି? ଦୋକାନୀ କେତେ କଟାଣ କାଟୁଛନ୍ତି ଆଗରୁ ହିସାବ କରନ୍ତୁ: ପୁରୁଣା ସୁନାର ମୂଲ୍ୟ କାଲକୁଲେଟର →

କଏନ୍ ଓ ବାର୍

ଧନତେରସରେ ଶୁଭ ପାଇଁ କିଛି କିଣିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ଛୋଟ hallmark କଏନ୍ ଭଲ ବାଛ। ମଜୁରି ବହୁତ କମ୍, ତେଣୁ ଟଙ୍କାର ବେଶି ଭାଗ ସୁନାରେ ରହେ। GST ସେହି ୩%।

କେଉଁଠୁ କିଣିବେ, ସେଥିରେ ଟିକେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ: ଯେଉଁ ଦୋକାନ ପରେ କଏନ୍ ଫେରାଇ ନେବେ, ସେଠାରୁ କିଣିବା ସହଜ। ପରେ ବିକିବା ବେଳେ ସେହି ଦୋକାନ ଭଲ ଦର ଦିଅନ୍ତି।

କାଗଜରେ ସୁନା: ସଞ୍ଚୟ ପାଇଁ

ସୁନାର ଦର ସହିତ ଟଙ୍କା ବଢ଼ୁ, ଆଉ ମଜୁରି, ଚୋରି ଭୟ, ଲକର୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ନ ରହୁ — ସେଥିପାଇଁ ଏହି ରାସ୍ତା:

• gold ETF — stock exchangeରେ କିଣାବିକା। demat ଖାତା (ଶେୟାର ଓ ETF ରଖିବା ପାଇଁ) ଦରକାର। ପ୍ରତି unit ପଛରେ ପ୍ରକୃତ ସୁନା ରଖାଯାଏ। ବର୍ଷକୁ ଛୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ (expense ratio) କଟେ।
• gold mutual fund — demat ଦରକାର ନାହିଁ। ମାସ ମାସ SIP କରିହେବ। ଭିତରେ ଏହା gold ETF କିଣେ, ତେଣୁ ଖର୍ଚ୍ଚ ଟିକେ ଅଧିକ।
• Sovereign Gold Bond (SGB) — ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୪ ପରଠୁ ସରକାର ନୂଆ SGB ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି। ପୁରୁଣା bond stock exchangeରେ କିଣାବିକା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୬ରୁ maturityରେ (ଅବଧି ପୂରିବା ଦିନ) ଟିକସ ଛାଡ଼ କେବଳ ମୂଳ କିଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ — ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜରୁ କିଣିଥିଲେ ନୁହେଁ।

“digital gold” ଆପ୍ — ସାବଧାନ

ଅନେକ ଆପ୍‌ରେ ୧୦ ଟଙ୍କାରୁ “digital gold” କିଣିହୁଏ। ଦେଖିବାକୁ ସହଜ। କିନ୍ତୁ ୮ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ SEBI ସତର୍କ କରିଛି: ଏହି digital gold SEBIର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରେ। କମ୍ପାନୀ ବନ୍ଦ ହେଲେ ବା କିଛି ଭୁଲ ହେଲେ, ନିବେଶକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କୌଣସି ସରକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ।

ସମାନ କାମ ପାଇଁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରାସ୍ତା ଅଛି — gold ETF ବା gold mutual fund।

ଟିକସ

ସୁନା ବିକି ଲାଭ ହେଲେ ଟିକସ ଲାଗେ:

• gold ETF: ୧୨ ମାସରୁ ଅଧିକ ରଖିଲେ ଲାଭ ଉପରେ ୧୨.୫%।
• ଗହଣା, କଏନ୍ ଓ gold mutual fund: ୨୪ ମାସରୁ ଅଧିକ ରଖିଲେ ୧୨.୫%।
• ଏହାଠୁ କମ୍ ସମୟରେ ବିକିଲେ, ଲାଭ ଆପଣଙ୍କ ଆୟରେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ slab ଅନୁସାରେ ଟିକସ।

ବିକିବା ବେଳେ କିଣିବା ଦାମ୍ ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ବିଲ୍ ଦରକାର — ଆଉ ଗୋଟିଏ କାରଣ ବିଲ୍ ସାଇତି ରଖିବାର।

କେତେ ସୁନା ରଖିବା ଉଚିତ?

ସୁନା ସୁଧ ଦିଏ ନାହିଁ, ବ୍ୟବସାୟ ଚଳାଏ ନାହିଁ। ଏହାର ଦାମ୍ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଏକା ଜାଗାରେ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଦିନରେ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଖସେ, ସୁନା ଅନେକ ସମୟରେ ଠିଆ ରହେ — ଏହା ଢାଲ ଭଳି।

ତେଣୁ ଅନେକ ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶଦାତା ମୋଟ ସଞ୍ଚୟର ଛୋଟ ଅଂଶ ସୁନାରେ ରଖିବାକୁ କୁହନ୍ତି — ସବୁ ଟଙ୍କା ନୁହେଁ। ପିଲାର ପଢ଼ା ବା ଅବସର ଭଳି ୧୦–୧୫ ବର୍ଷର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ, ସୁନା ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଧନତେରସ ପାଇଁ ଛୋଟ ତାଲିକା

• କାହିଁକି କିଣୁଛନ୍ତି, ଆଗରୁ ଠିକ୍ କରନ୍ତୁ — ପିନ୍ଧିବା, ଶୁଭ, ନା ସଞ୍ଚୟ।
• ସେଦିନର ଦର ଦୁଇ-ତିନି ଦୋକାନରେ ପଚାରନ୍ତୁ।
• ମଜୁରି ପ୍ରତିଶତ ପଚାରନ୍ତୁ, ଦରଦାମ୍ କରନ୍ତୁ।
• HUID ନମ୍ବର BIS CARE ଆପ୍‌ରେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
• ବିସ୍ତୃତ ବିଲ୍ ନିଅନ୍ତୁ, ସାଇତି ରଖନ୍ତୁ।
• ଧାର କରି ସୁନା କିଣନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ସୁନା ଆମ ଘରର ଅଂଶ। କେବଳ ହିସାବ ଜାଣି କିଣନ୍ତୁ — ତାହେଲେ ଭାବନା ବି ରହିବ, ଟଙ୍କା ବି।

ତଥ୍ୟ: BIS hallmark ନିୟମ, SEBIର digital gold ସତର୍କତା (୮ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫), ୨୦୨୬ର ଆୟକର ନିୟମ, ଓ ୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ର ମୁମ୍ବାଇ ସୁନା ଦର। ସୁନା ଦର ପ୍ରତିଦିନ ବଦଳେ। ଶେଷ ଯାଞ୍ଚ: ୨୩ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬।

ଏହି ଲେଖା କେବଳ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ। ଏହା ନିବେଶ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ବଜାର ଉଠେ ପଡ଼େ। ନିଜର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସମୟ ଓ ବିପଦ ସହିବାର କ୍ଷମତା ଦେଖି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ।